باما: شفافیت در بازار خودرو هدف اصلی ماست

باما با ساده‌سازی و شفاف‌سازی فرآیند خرید و فروش خودرو، متقاضیان و فروشندگان خودرو را یاری می‌کند تا به ساده‌ترین روش ممکن و در سریع‌ترین زمان نیاز خود را رفع کنند. این استارت که به تازگی ۱۰ ساله شده است، چشم‌انداز دهه دوم فعالیت خود را ایجاد میانبری به بازار خودرو برای کاربران قرار داده است. قابلیت‌های میانبر، گوش به زنگ و ماشین حساب در راستای این چشم‌انداز توسعه داده شده‌اند.

بنیانگذاران

امیرعلی شبیری، بنیانگذار و مدیرعامل باما است که در سال ۱۳۸۷ از کانادا به ایران بازگشت تا کسب‌وکار خود را در ایران راه‌اندازی کند. او ابتدا علوم کامپیوتر را برای تحصیل انتخاب کرد؛ ولی بعد از یک سال به فناوری اطلاعات تغییر رشته داد. او بعد از یک سال با تغییر رشته، به مدت یک سال دیگر در رشته دیزاین عمومی (General Design) تحصیل نمود. پس از آن نیز به مدت سه سال در رشته طراحی صنعتی تحصیل کرد؛ اما در طی شش سال تحصیل خود هیچ مدرکی نگرفته است.

رضا شبیری، هم‌بنیانگذار باما است. رضا که فارغ‌التحصیل رشته مهندسی صنایع است، به عنوان برادر همواره در کنار امیرعلی بوده و هم اکنون در مدیریت، تصمیم‌گیری و مسائل مالی باما را اداره می‌کند.

نژده هوانسیان، هم‌بنیانگذار و استراتژیست ارشد باما است. او در رشته نوآوری و استراتژی از دانشگاه برونل لندن فارغ‌التحصیل شده و از زمان شروع کار باما، به طراحی برند باما پرداخته است.

شروع کار

امیرعلی که از نوجوانی به کانادا رفته بود، همیشه ذوق و شوق زندگی و کار در ایران را داشت. درنهایت سال ۱۳۸۷ این اتفاق می‌افتد و او به ایران بازمی‌گردد. امیرعلی که در طی سفرهای خود به ایران، کمبود یک بازارگاه (پلتفرم) در بازار خودرو ایران را حس کرده بود؛ ایده باما در ذهن او شکل می‌گیرد. یک بازارگاه برای اتصال خریداران و فروشندگان خودرو است که با نگاه به بهترین نمونه‌های اجرا شده در خارج از ایران پایه‌ریزی و با توجه به پتانسیل‌ها و شرایط بازار ایران بومی‌سازی شده است. با اینکه زیرساخت مناسبی برای این کار وجود نداشت، اما او قصد راه‌اندازی چنین بازارگاهی را داشت.

در یک جلسه دوستانه ۸ ساعته با صبا کامکار و شهرزاد اسفرجانی، به او پیشنهاد می‌شود که با نژده آشنا شود. در دیدار اول، ایده باما برای نژده جذاب به نظر می‌رسد و تیم سه نفره باما شامل امیرعلی، رضا و نژده با سرمایه‌گذاری خانوادگی شکل می‌گیرد. بعد از ۲۰ ماه تحقیق و توسعه محصول، در ۳ بهمن ۱۳۸۸ باما به صورت رسمی شروع به کار کرد.

در طی ۱۱ سال فعالیت باما، هسته مرکزی ۸ نفره باما همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد. این پایداری نتیجه دقت در انتخاب و استفاده از گزینه معرفی افراد در هنگام استخدام و شروع به همکاری بوده است.

چرا خودرو؟

امیرعلی سال‌های زیاد در خارج از ایران بوده و با کسب‌وکارهای مختلفی آشنا شده است. او در پاسخ به این سوال که چرا در اوایل شروع کار حوزه خودرو را انتخاب کرده، این چنین پاسخ می‌‌دهد:

همه در اوایل کار به ما می‌گفتند چرا خودرو؟ چرا در چندین حوزه شروع به کار نمی‌کنید؟ ولی من نگاه تمرکز کامل را بیشتر دوست داشتم. علاوه بر این، بازار خودرو در ایران بازاری سنتی و پرهیجان و در عین حال غیر شفاف بود و مردم در ایران به عنوان یک دارایی نقدی و مانند یک قلک به آن نگاه می کردند. ما دوست داریم وقتی پول نقد داریم، خودروی بهتری بخریم و هر وقت به پول نیاز داریم، خودرو خود را بفروشیم.

رنگ سبز، طرفداری از طبیعت

رنگ سبز به عنوان رنگ سازمانی باما انتخاب شده تا با روحیه دوستی با محیط زیست باما سازگار باشد. در حال حاضر این مجموعه به هدف خود دست یافته است؛ زیرا که با کاهش تیراژ و صفحه‌های آگهی خودرو روزنامه‌هایی مانند همشهری، سالیانه ۱۲۰ هزار درخت را نجات داده‌اند.

یک دهه فعالیت در بازار خودرو

باما در سه سال اول فعالیت خود هیچ گونه درآمدی به دست نیاورد. دلیل اصلی این موضوع، تلاش برای فرهنگ‌سازی در حوزه خرید و فروش خودرو بوده است. باما در راستای مأموریت اصلی خود مبنی بر فرهنگ‌سازی، در سال ۱۳۹۰ بر فرهنگ رانندگی تمرکز کرد. در این بسته فرهنگی سعی شد تا با زبان طنز، فرهنگ رانندگی مردم را به چالش کشیده و آن‌ها را با تخلف‌های رانندگی خود آشنا کنند. این بسته شامل ۳۰ کارت گرافیکی همراه با متنی کوتاه بود که عکس تعدادی از آن‌ها در زیر قابل مشاهده است.

با وجود عدم کسب درآمد، بعد از تهدیدهای تعدادی از فعالین انتشار آگهی‌های فروش خودرو، تیم باما مطمئن شد که در مسیر درستی حرکت می‌کنند و درنهایت به سودآوری خواهند رسید. بالاخره از اردیبهشت ۱۳۹۱، باما موفق به درآمدزایی شد. در اواخر سال ۱۳۹۲، باما یک تیم ۱۱ نفره بود که به نقطه سربه‌سر مالی رسید. بعد از شروع درآمدزایی، رشد این مجموعه در سال ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ به اوج خود رسید و این رشد باعث شد تا باما نیازی به سرمایه‌گذاری خارجی نداشته و با کسب درآمد به رشد خود ادامه دهد. امیرعلی می‌گوید:

تمام سعی خود را می‌کردیم که به صورت هوشمند هزینه کنیم و آنچنان هزینه زیادی را بابت تبلیغ خرج نمی‌کردیم. تمرکز اصلی خود را بر روی محصول و همچنین ایجاد یک برند محبوب در ذهن مخاطب نگه داشتیم. بنابراین عامل اصلی رشد ما، تبلیغ‌های دهان‌به‌دهانی بود که از طریق کاربران انجام می‌گرفت.

از همان شروع کار، باما نگاهی مینیمال به همه چیز داشت. این نگاه مینیمال در طراحی سایت، فضای کاری و حتی هزینه‌ها مشخص بود. در عکس‌های زیر می‌توانید فضای کاری باما را ببینید که سعی کرده‌اند هویت و برند سازمانی خود را در تمامی ابعاد حفظ کنند.

ارزش پیشنهادی

امیرعلی اذعان دارد که ایجاد تصور یک برند با شفافیت و امنیت بالا در کنار سادگی، ارزش پیشنهادی باما است. او در ادامه می‌گوید:

با توجه به این که برخلاف دیگر رقبای خود تنها بر بازار خودرو تمرکز کرده‌‌ایم، این تمرکز باعث شده تا تخصص خوبی در این حوزه داشته باشیم. تخصصی که در طی این سالیان کسب کردیم به ما کمک کرده تا نیازهای کاربران را بهتر بشناسیم و در راستای رفع نیازهای آن‌ها حرکت کنیم.

محصول

باما به عنوان تأمین‌کننده یک خدمت آنلاین، همیشه و همواره تمرکز اصلی خود را بر روی توسعه هدفمند محصول داشته است. از این رو مدیریت و توسعه ویژگی‌های محصول نقش مهمی در مسیر رشد این بازارگاه داشته است.

شرایط ثبت آگهی در باما

باما با هدف ایجاد شفافیت وارد بازار خودرو شد. به همین دلیل از ابتدای کار خود برای جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی برخی کاربران، چندین راه‌حل را در نظر گرفت که تا به امروز آن‌ها را بهبود داده و تکمیل کرده است. این راه‌حل‌ها در کش‌وقوس‌های اخیر درباره ثبت قیمت در بازارگاه‌های خودرو، مورد توجه قانون‌گذاران قرار گرفت و برای تمامی بازارگاه‌ها الزامی شد. از جمله این راه‌حل‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• محدودیت ثبت ۲ آگهی غیرمشابه برای هر کاربر شخصی
• محدودیت ثبت ۳ آگهی از یک نوع خودرو توسط نمایشگاه
• هر آگهی تنها مربوط به یک خودرو و جلوگیری از ثبت فروش چندین خودرو در یک آگهی
• عدم ثبت آگهی خرید
• استفاده از الگوریتم‌های شناسایی تشابه رفتاری برای جلوگیری از فعالیت یک فرد از طریق چندین حساب کاربری
• بازدید و بررسی آگهی‌ها به صورت میدانی توسط بیش از ۳۰ کارشناس و متخصص خودرو
• استفاده از داده‌های موجود و تیم کارشناسی برای جلوگیری از افزایش قیمت و تعدادآگهی‌ها در یک نوع خودرو
• تعیین بازه قیمتی برای هر خودرو از طریق داده‌های باما، بررسی میدانی، همکاری با نمایشگاه‌های خودرو و ماشین حساب باما

گوش به زنگ

این قابلیت به اتصال خریدار و فروشنده کمک می‌کند. در صورتی که خریدار نتواند خودرو مد نظر خود را بیابد، از این طریق می‌تواند در جریان آگهی‌های جدید قرار بگیرد. بدین صورت که کاربران اطلاعات خودرو مورد نیاز خود را در گوش به زنگ ثبت می‌کنند تا در صورت ثبت آگهی مطابق با آن اطلاعات، به آن‌ها اطلاع داده شود.

گوش به زنگ به باما این امکان را می‌دهد تا تقاضای موجود در بازار را تخمین بزند. همچنین با ثبت آگهی فروش و وجود تقاضای مطابق با اطلاعات آگهی در گوش به زنگ، کاربر می‌تواند به کمک پیامک خریداران را در جریان آگهی خود قرار دهد.

توربو

به کمک توربو، فروشندگان خودرو می‌توانند آگهی خود را به صورت ثابت در قسمت مشخصی از سایت باما نمایش دهند. این ویژگی به تازگی رونمایی شده و حتی رکورد فروش خودرو در ۴۵ دقیقه را نیز به جا گذاشته است.

مدل درآمدی

باما دو نوع پکیج تک آگهی و شخصی را به کاربران عادی پیشنهاد می‌دهد. پیشنهادهای متنوع باما، این امکان را فراهم کرده تا کاربران با توجه به سطح نیاز خود هزینه به صرفه را پرداخت کنند.

همچنین پکیج‌های آگهی برای نمایشگاه‌های خودرو نیز ارائه شده که امکان ثبت آگهی‌های پرتعداد را برای نمایشگاه‌های خودرو فراهم می‌کند.

رقبا و شرکا

دیوار و شیپور رقبای اصلی باما هستند. تفاوت باما با دیوار و شیپور در نحوه تمرکز آن‌ها است. باما بر خلاف رقبای خود تنها بر بازار خودرو تمرکز داشته و در حوزه‌های دیگر فعالیتی ندارد.

امیرعلی شبیری درباره شرکای تجاری باما می‌گوید:

امروز با بیش از ۱۰۰۰ نمایشگاه خودرو همکاری داریم که با ۱۵۰ نمایشگاه از این مجموعه داده‌های خود از قیمت بازار را با ما به اشتراک می‌گذارند. این همکاری به ما کمک می‌کند تا داده‌های دقیقی از قیمت بازار داشته باشیم. همچنین برای ارائه قیمت خودرو به شرکت‌های بیمه، دو سال است که با آن‌ها همکاری می‌کنیم.

کارشناسان خودرو و کارشناسان حقوقی نیز از شرکای تجاری باما هستند که در آینده با آن‌ها شروع به همکاری خواهند کرد.

چشم‌انداز، میانبری به بازار خودرو

باما بعد از یک دهه فعالیت در حوزه خودرو، قصد دارد در دهه دوم فعالیت خود کاربران را در سریع‌ترین حالت ممکن به نیاز آن‌ها رسانده و راه میانبر به بازار خودرو باشد.

میانبر

به کمک قابلیت جدید میانبر، کاربران می‌توانند ویژگی‌های خاص مد نظر خود از نوع خودرو تا تعداد سیلندر، کشور تولیدکننده، حجم موتور، میران مصرف و … را فیلتر کرده و سریع‌تر نیاز خود را رفع کند.

برای نمایش نتایج جستجوی بهینه توسط فیلترها، لازم نیست تا تمامی اطلاعات خودرو در آگهی فروش ثبت شود. تنها با اعلام سال تولید و نوع خودرو، باما می‌تواند نتایج را به کمک دسته‌بندی موجود در پایگاه داده خود فیلتر کند.

ماشین حساب محاسبه قیمت خودرو

ماشین حساب برای تعیین قیمت خودروها استفاده می‌شود و بازه قیمتی خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرد. امیرعلی ماشین حساب را این گونه توصیف می‌کند:

با پاکسازی داده‌ها توانستیم ۳ میلیون آگهی معتبر را از بین آگهی‌های ده ساله استخراج کنیم و به کمک آن‌ها هوش مصنوعی ماشین حساب تخمین قیمت خودرو را تهیه کنیم. این ماشین حساب در محاسبات خود عواملی مانند نوع خودرو، وضعیت بدنه، سال تولید، میزان کارکرد، آپشن‌ها، عرضه و تقاضای بازار، قیمت روز، سختی فروش خودرو ، وضعیت بیمه و حقوقی و … را در نظر می‌گیرد.

در آینده نه چندان دور از این قابلیت با نام ماشین حساب رونمایی خواهد شد.

عواملی که برای تخمین قیمت خودرو در نظر گرفته شده، منجر به ایجاد ۱۷۷ هزار نوع وضعیت خودرو شده است. در کنار هوش مصنوعی، از تحقیق میدانی و نمایشگاه‌های همکار نیز برای بهبود تخمین قیمت خودرو استفاده می‌شود. تمام تلاش تیم باما این است که میزان خطای این ماشین حساب را به کمتر از ۱٪ برساند.

کارشناسی خودرو

باما قصد دارد با نگاهی جدید و متفاوت به بررسی و صحت‌سنجی خودروها، بخش کارشناسی خودرو را راه‌اندازی کند. تمرکز کارشناسی خودرو باما تنها بر روی بدنه و رنگ نخواهد بود. معیارهای لازم برای کارشناسی با توجه به نوع خودرو منعطف خواهد بود و با نمونه‌های موجود تفاوت اساسی خواهد داشت.

کارشناسی خودرو کمک می‌کند تا اعتبار و صلاحیت اطلاعات ثبت شده در آگهی تأیید شود و خریدار خودرو با اطمینان بیشتری اقدام به خرید کند. در صورت استفاده فروشنده از این قابلیت، نتایج کارشناسی در آگهی ثبت خواهد شد. یکی از شیوه‌های درآمدی جدید باما از این طریق خواهد بود.

راهکاری برای مشکل‌های حقوقی

از مشکل‌های اصلی خریداران خودرو، معضل حقوقی در فرآیند خرید است. باما در راستای مأموریت اصلی خود در ایجاد شفافیت بیشتر در بازار خودرو، راهکارهایی با همکاری شرکای تجاری خود برای این معضل ارائه خواهد داد تا خریداران دیگر دچار مشکل‌های حقوقی نشوند.

خرد جمعی

با استفاده از خرد جمعی از طریق اتحادیه‌ها و نمایشگاه‌های خودرو، باما مرجع کاملی برای تخمین قیمت خودرو خواهد شد. با ورود داده توسط شرکای تجاری و همچنین افزایش دقت و کارایی ماشین حساب، باما منبع جامعی برای اطلاع از قیمت خودرو خواهد شد.

چالش

فرهنگ‌سازی و به رسمیت شناخته شدن

در ابتدای شروع کار باما، علاوه بر اینکه افراد با فضای آنلاین آشنایی زیادی نداشتند، شروع کار با شرکای تجاری نیز سخت بود. باما در سال‌های ابتدایی خود در کنار فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم، فرهنگ‌سازی لازم را انجام داد تا اعتماد مردم به فضای آنلاین را جلب کند. با رونق استفاده از گوشی‌های هوشمند و ارتقای اینترنت کشور، باما توانست رشد خود را شروع کند.

ثبت قیمت در سایت

در پی اعمال ایجاد تلاطم در بازار خودرو در سال ۱۳۹۸، تمامی بازارگاه‌ها مجبور شدند تا قیمت را از سایت خود حذف کنند. اما بعد از مدتی تصمیم به برگرداندن قیمت گرفتند. در همان زمان جو منفی علیه آن‌ها ایجاد شد؛ اما باما با ارائه گزارش‌های خود نشان داد که افزایش قیمت در اثر ثبت قیمت در بازارگاه‌ها نبوده و دلیل اصلی این موضوع دلال‌ها و سودجویانی بود که به کمک رانت این اتفاق را رقم زدند. در ادامه چند نمونه از گزارش‌های باما مبنی بر عدم افزایش قیمت خودرو بعد از بازگشت قیمت‌ها در سال ۱۳۹۸ را می‌توانید ببینید.

بروزرسانی قیمت‌های مبنا

باما برای اینکه قیمت‌های در لحظه بازار را داشته باشد، نیاز دارد تا هم خود به جمع‌آوری داده اقدام کند و هم با شرکای تجاری خود همکاری کند. یکی از مشکل‌های باما می‌تواند فرآیند ورود داده‌ها به پایگاه داده خود و به‌روزرسانی آن باشد.

عملکرد

باما بر روی بهبود سئو خود از سال ۱۳۸۹ به شدت تمرکز داشته است. به طوری که امروزه در میان ۱۰۰۰ کلیدواژه اصلی مربوط به خودرو، ۹۱٪ رتبه اول نتایج جستجو در این کلیدواژه‌ها در اختیار سایت باما است. همچنین تعداد نمایشگاه‌های فعال در باما بیش از ۱۰۰۰ عدد است.

در نمودار زیر نیز می‌توانید تعداد بازدیدکننده منحصربه‌فرد و توزیع بازدید کاربران به تفکیک هر دستگاه را از سال ۲۰۱۰ تا به الان مشاهده کنید. نکته جالب در این نمودار افزایش سهم بازدید موبایل در طی ۱۰ سال از ۱/۳٪ به ۸۲/۸٪ است. ترویج استفاده از گوشی‌های هوشمند و ارتقای اینترنت کشور می‌تواند دلیل این اتفاق باشد. تعداد بازدیدکننده منحصربه‌فرد سایت باما در ۹ سال قبل به طور میانگین ۱۰۰٪ رشد داشته و در بهمن ۱۳۹۸ به ۸ میلیون رسیده است.

در نمودار زیر ماه ژانویه به عنوان مبنا در هر سال در نظر گرفته شده و داده‌های هر سال بر اساس این ماه استخراج گردیده است.