ایدههاب پلتفرم سرمایه گذاری جمعی سهام محور است که از یک طرف برای استارتاپها، سرمایهگذار(کلان و خرد) پیدا میکند و از طرف دیگر غربالگری، ارزش گذاری، راستی آزمایی و… استارتاپها را هم انجام میدهد. این پلتفرم سرمایهگذاری جمعی قرار است ۵.۵ میلیارد تومان برای سه استارت جذب کند. اما چه کسانی ایدههاب را راهاندازی کردهاند؟ سرمایهگذارها و استارتاپها چگونه میتوانند برای سرمایهگذاری و سرمایه گرفتن با ایدههاب همکاری کنند؟
از تورنتو به تهران
مهشاد سبحانی
مهشاد سبحانی موسس شرکت ایدههاب ۲۸ ساله است و تحصیلات اولیه خود را در مدرسه فرزانگان گذرانده است. مهشاد در ۱۴ سالگی برای ادامه تحصیل به لندن و سپس به تورنتو میرود. او در ابتدا حقوق میخواند اما متوجه میشود که به این رشته علاقهای ندارد در نتیجه تغییر رشته میدهد و مدرک خود را در اقتصاد میگیرد. بعد از این مقطع مهشاد مدرک MBA خود را هم با گرایش فاینسس میگیرد.
مهشاد بعد از اتمام تحصیل به عنوان کارآموز برای یکی از بزرگترین شبکههای سرمایهگذاران فرشته (Keiretsu Forum) شروع به کار میکند. در این دوران مهشاد راستی آزمایی استارتاپها را به صورت عملی یاد میگیرد. مدتی بعد مهشاد شروع به کار کردن برای یک صندوق سرمایهگذاری خصوصی در تورنتو میکند و حتی سرمایهگذاریهای کوچیکی را هم در این زمان انجام میدهد تا به صورت عملی به دانستههای خود اضافه کند.
مشهاد در حین مصاحبه به این نکته اشاره میکند که به بازار سرمایه (Capital Market) چندان علاقهای نداشته است. به این دلیل که بازار سرمایه بسیار تراکنش محور بوده و چون به استراتژی هم گرایش داشته حوزه سرمایهگذاری جایگزین (Alternative Investment) برایش جذابتر بوده است. سرمایه گذاری جایگزین در واقع حوزهای از سرمایهگذاری است که خارج از بازار سرمایه انجام میشود و پیچیدگیهای خاص خودش مانند ارزش گذاری و راستی آزمایی و… دارد. استراتژی در این حوزه در واقع راههایی را مشخص میکند که چگونه ارزش گذاریها به واقعیت نزدیکتر شوند.
مهشاد در سال آخر کاری خود با سرمایهگذاری جمعی سهام محور (Equity crowdfunding) آشنا میشود که بتازگی در کانادا قانونی شده بود. با توجه به حمایت دولت جاستین ترودو و دانشگاه از کارآفرینی، مهشاد و تعدادی از دوستان دانشگاهیاش تصمیم میگیرند در کنار کار خود در یک صندوق سرمایه گذاری خصوصی، یک پلتفرم سرمایهگذاری جمعی سهام محور راه اندازی کنند. اما هزینه توسعه این پلتفرم در کانادا بسیار زیاد(۱۵۰ تا ۳۰۰ هزار دلار) بود، این بود که مهشاد تصمیم میگیرد به صورت موقت به ایران برگردد و پلتفرم را در ایران توسعه دهد تا هزینههایش کاهش یابد.
اما مهشاد زمانی که به ایران میآید با بسیاری از کارآفرینهای جوان مانند خودش آشنا میشود و میبیند که در ایران فرصتهای بسیاری برای کار کردن وجود دارد. از طرفی هم به این نتیجه میرسد که دانشی که آنجا کسب کرده است را میتواند به ایران بیاورد و پلتفرم سرمایهگذاری جمعی سهام محور را در ایران راه اندازی کند و فرصتهای بیشتری را برای جذب سرمایه برای استارتاپهای ایرانی و سرمایهگذاری سرمایهگذاران ایجاد کند.
مشکلات و فرصتهای سرمایهگذاری جمعی چیست؟
به نظر مهشاد صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه در ایران هنوز آنقدر همپوشانی با هم ندارند و تمرکز آنها بر روی بخشهای خاصی است. به علاوه استارتاپهای ایرانی هنوز به فکر جهانی یا حتی منطقهای شدن نیستند. بیشتر سرمایهگذاریهای انجام شده متعلق به مرحله قبل از بذر (Pre-Seed)، بذری (Seed) یا سری A است و برای مراحل بعدی با توجه به مشکلات بازار سرمایه و بورس، استارتاپها و همچنین سرمایهگذاران با مشکل مواجه هستند. صندوقهای سرمایهگذاری به تنهایی توانایی تامین مالی و پذیرفتن ریسک بالای سرمایهگذاری در سری A و سریهای بعد از آن را ندارند و تنها راه حل همپوشانی و سرمایهگذاری مشترک است که کمتر در اکوسیستم دیده میشود. به علاوه سرمایهگذاری مشترک میتواند درصد موفقیت استارتاپها را افزایش دهد زیرا موضوع فقط سرمایه نیست و ارتباطات، دانش و تجربه نیز مطرح است. ایدههاب به عنوان یک شرکت مستقل میتواند نقش میانجی را برای گرد هم آوردن سرمایهگذاران بازی کند.
با توجه به سقوط ارزش ریال، بازار ایران برای سرمایهگذاری بسیار جذابتر شده چون ارزش سرمایه سرمایهگذار خارجی در بازار ایران چندین برابر شده است و بسیاری از سرمایهگذارها با وجود همه تحریمها فرصت سرمایهگذاری در بازار ایران را هر چند برای مبالغ کوچکتر از دست نخواهند داد. به علاوه بسیاری از صندوقهای سرمایهگذاری با آمریکا مراودات مالی ندارند و از تحریمهای ثانویه آمریکا در آمان هستند و میتوانند با ایران کار کنند.
ایدههاب در نظر دارد سرمایهگذاران خارجی را هم به بازار ایران جذب کند. اما با توجه به اینکه پلتفرم ایدههاب تازه راهاندازی شده و قیمت ارز هنوز ثابت نشده این کار به ماههای بعد موکول شده است. به علاوه تعداد زیادی کارآفرین و سرمایهگذار ایرانی در سراسر دنیا وجود دارد که علاقهمند هستند بر روی استارتاپهای ایرانی سرمایهگذاری کنند.
ایدههاب در واقع زیرساختی است برای همکاری و سرمایهگذاری مشترک بر روی استارتاپها توسط سرمایهگذارها به عنوان «سرمایه گذار کلان- بالای ۱۰۰ میلیون تومان» و توسط موسسان استارتاپی، جامعه استارتاپی، افراد حرفهای علاقهمند به کارآفرینی و عموم مردم به عنوان «سرمایهگذار خرد- بین ۵ تا ۲۰ میلیون تومان». این استارتاپها معمولا مرحله بذر را گذراندهاند. از طرف دیگر زیرساختی است برای استارتاپها برای جذب سرمایه و گرفتن یکسری خدمات لازم برای بهینه کردن مدل کسب و کار و به صورت کلی فایل ارائه به سرمایهگذار که جزئیات آن در ادامه این مقاله آورده شده است.
هدف اصلی ایدههاب ایجاد داستان موفقیت و خروج سرمایهگذاران و موسسان از طریق ورود به بورس، خرید و ادغام است.
ایدههاب چه ارزشی برای سرمایهگذارها و استارتاپها ایجاد کرده است؟
ایدههاب برای اجرایی شدن سرمایهگذاری مشترک بر روی شفافیت پلتفرم خود تاکید دارد. اگر به سایت ایدههاب سر بزنید مقدار ارزش گذاری استارتاپها، مقدار سرمایه مورد نیاز هر استارتاپ، مقدار سرمایهای که جذب شده و کلیه اطلاعات مورد نیاز را میتوانید در آن پیدا کنید. این موضوعی است که کمتر در پلتفرمهای دیگر دیده میشود. این شفافیت و سرمایهگذاری مشترک سرمایهگذارها باعث میشود ارزش گذاریهای استارتاپها واقعیتر باشد و سرمایهگذارها با خیال راحتتر و اعتماد بیشتر با یکدیگر کار کنند.
برای جذب سرمایه در سری A و سریهای بعدی پول زیادی لازم است که سرمایه گذارهای کمی در ایران توانایی آن را دارند که به تنهایی آن را تامین کنند، به علاوه موضوع تنها پول نیست. ارتباطات و دانش سرمایهگذار هم در موقعیتهایی حتی از پول هم مهمتر میشود. در نتیجه سرمایهگذاری مشترک میتواند ریسک موفقیت یک استارتاپ را تا حد زیادی پایین بیاورد. ایدههاب با شفافیت و استقلال پلتفرم خود میتواند اعتماد سرمایهگذاران را جذب کند و مشکلات تامین مالی و سرمایهگذاری در سریهای A به بعد را حل کند. راه حل هم ساده است به جای یک سرمایهگذار با سرمایه عظیم، چندین سرمایه گذار با سرمایههای کوچکتر در سرمایهگذاری سهیم شوند.
البته ایدههاب برای اینکه بتواند سرمایهگذاری مشترک را به واقعیت تبدیل کند تمام مراحل سرمایهگذاری از غربالگری استارتاپها، ارزشگذاری تا مفاد قرارداد را خود با در نظر گرفتن نظرات سرمایهگذارها انجام میدهد تا به یک فرایند واحد برای همه برسد. البته که سرمایهگذارها هم این کار رو به صورت مستقل انجام میدهند تا همه چیز را با اطمینان بیشتری جلو ببرند. اما تفاوت با قبل این است که ایدههاب این استارتاپها را برای ورود به این مرحله آماده کرده و تمام کارهای آنها را مطابق با استانداردهای صندوقهای سرمایهگذاری انجام داده است. به این شکل دیگر سرمایهگذار وقتش را کمتر صرف ارزشگذرای میکند و بیشتر به سراغ مفاد قرارداد میرود.
اما ممکن است بپرسید سرمایه گذاری جمعی چه شد؟ یکی از ارزشهایی که ایدههاب با گرفتن سرمایهگذارهای مشترک برای استارتاپها ایجاد میکند این است که بعد از این مرحله زمانی که سرمایه گذاران خرد میبینند که چند سرمایهگذار روی یک استارتاپ سرمایهگذاری کردهاند اعتماد آنها برای سرمایهگذاری خرد(سایزهای ۵ یا ۲۰ میلیون تومان) با سایزهای کوچک بسیار بیشتر میشود. این سرمایهگذاران خرد میتوانند در کنار سرمایهگذارهای حرفهای با خیال کمی راحتتر روی استارتاپها سرمایهگذاری کنند. البته که در انتها باید ریسک سرمایهگذاری را بپذیرند و با آگاهی کامل ورود کنند.
در واقع حجم سرمایهگذاری سرمایهگذاران خرد (عموم مردم) ممکن است از لحاظ عددی آنقدر بزرگ نباشد اما یک ارزش بزرگ ایجاد میکند و آن این است که افرادی که مشتری یک استارتاپ هم هستند و به موفقیت استارتاپ مورد نظر خود اعتقاد دارند، میتوانند روی آن سرمایهگذاری کنند. این افراد تبدیل میشوند به یک کاربر، ترویج دهنده و سرمایه گذار خرد آن استارتاپ. در واقع این موضوع وجه تشابه کوچکی دارد با عرضه اولیه پول دیجیتال استارتاپها(ICO).
ارزشهای ایجاد شده توسط ایدههاب باعث شده است که بسیاری از سرمایهگذاران شروع به همکاری با این مجموعه کنند و حتی گروه فیروزه نیز بر روی این مجموعه سرمایهگذاری کند.
موسسان استارتاپها برای جذب سرمایه همیشه با یک فرآیند پیچیده و وقتگیر روبرو هستند. جلسات بسیار زیادی را باید بروند. مهمتر از همه آماده کردن اطلاعاتی همچون مدل کسب وکار، تحقیق بازار و تحلیل کسب و کار، بهینه کردن مدل کسب و کار و مدل درآمدی، دورنمای مالی، ارزشگذاری، راستی آزمایی و… بصورت مدون نیازمند تخصصهای متعددی است که شاید موسسان بسیاری از استارتاپها آن را در اختیار ندارند. ایدههاب تمامی موارد ذکر شده را برای استارتاپها آماده میکند و تا انتهای خروج سرمایهگذارها در کنار استارتاپ میماند تا موسسان استارتاپها بتوانند روی کار خود تمرکز کنند و نگران این مسائل نباشند.
ایدههاب چه خدماتی به استارتاپها و سرمایهگذارها میدهد؟
ایدههاب خود مراحل غربالگری و انتخاب استارتاپها را انجام میدهد. استارتاپها معمولا در مرحله گرفتن سرمایه در سری A یا مراحل بعدی هستند. تقریبا تمامی استارتاپهایی که به دنبال سرمایه سری A و پس از آن هستند میتوانند به ایدههاب درخواست دهند تا ایدههاب درخواست آنها را بررسی کند و در صورت پذیرش با آنها شروع به کار کند. خدماتی که ایدههاب برای پیدا کردن سرمایهگذار به استارتاپها میدهد شامل موارد زیر میشود:
- مدل کسب وکار
- تحقیق بازار و تحلیل کسب و کار
- بهینه کردن مدل کسب و کار و مدل درآمدی
- دورنمای مالی
- ارزشگذاری
- راستی آزمایی
در واقع برای گرفتن سرمایه تمامی موارد بالا باید بصورت مدون تهیه شود که کار تخصصی است و بسیاری از استارتاپها توانایی و دانش کافی انجام آن را ندارند. این یکی از دلایلی است که ایدههاب این خدمات را در کسب و کار خودش گنجانده است.
اما ایدههاب کارش با جذب سرمایه گذار تمام نمیشود و تا زمان خروج استارتاپ (که بصورت میانگین ۳ تا ۶ سال ممکن است طول بکشد) همراه استارتاپ میماند و خدمات بالا را به آنها میدهد. به علاوه گزارشهای دورهای به سرمایهگذارها را نیز بر عهده میگیرد. در واقع ایدههاب مانند یه شریک برای استارتاپ عمل میکند و در راندهای بعدی گرفتن سرمایه کنار استارتاپ میماند و هر گونه مشاوره یا کمکی استارتاپها بخواهند در اختیار آنها میگذارد.
در کمپینهای جذب سرمایه ایدههاب، ۷۰٪ سرمایهگذار کلان (سایز سرمایهگذاری بالای ۱۰۰ میلیون تومان) و ۳۰٪ سرمایهگذار خرد (سایز سرمایهگذاری ۵تیا ۲۰ میلیون تومان) سرمایهگذاری میکنند. مفاد قرارداد سرمایهگذارها با یکدیگر فرق دارند و با توجه به آورده سرمایهگذار چه از لحاظ مالی و چه از لحاظ ارتباطات و دانش تنظیم میشود. ایدههاب در نظر دارد به مرور زمان و با اعتماد بیشتر مردم سهم سرمایهگذار خرد را بیشتر کند، چرا؟ چون هر کدام از این سرمایهگذاران خرد میتوانند تبدیل به مروج یک استارتاپ شوند و خود را در موفقیت آن استارتاپ سهیم بدانند.
بیزینس مدل ایدههاب: سهم از سهام و کمیسیون موفقیت از استارتاپها
ایدههاب در قبال خدمات ذکر شده در قسمت پیشین درصدی از سهام استارتاپ و درصدی را نیز به عنوان «کمیسیون موفقیت» از مبلغ سرمایهای که برای استارتاپ جذب کرده است بعد از اتمام سرمایهگذاری دریافت میکند. به این نکته هم توجه داشته باشید که ایدههاب کمپینهایی که برای جذب سرمایه راهاندازی میکند معمولا سه ماهه (یک ماه سرمایهگذاری کلان، دو ماه سرمایهگذاری خرد) تمام میشود و مهلت مشخصی دارد که تمدید هم نمیشود. اگر ایدههاب نتواند در این مدت کل سرمایه تعیین شده برای استارتاپ را جذب کند، آن قسمت از سرمایهای هم که جذب شده را بر میگرداند به سرمایهگذارها و سهمش از سهام استارتاپ و کمیسیون موفقیت رو نمیگیرد. یعنی یا استارتاپ در مهلت مشخص شده به صورت کامل سرمایه تعیین شده را میگیرد و بعدش ایدههاب سهمش را دریافت میکند یا پایینتر از مقدار سرمایه مشخص شده هیچ سرمایهگذاری صورت نمیگیرد و تمام خدمات و هزینههای ایدههاب به صورت مجانی برای استارتاپ تمام میشود. این میتواند تضمین خوبی برای جذب سرمایه برای یک استارتاپ باشد زیرا در انتها یا سرمایه را جذب میکند یا اگر سرمایه جذب نشود خدمات متعددی را بصورت مجانی دریافت کرده است.
البته ایدههاب خدماتش را بدون گرفتن سهام و کمیسیون موفقیت هم به استارتاپها میدهد که هزینههای آن را میتوانید با مکاتبه با ایدههاب دریافت کنید.
ایدههاب از هر سهامی که از استارتاپها میگیرد، درصدی از آن را داخل یک سبد سهام قرار می دهد. این سبد سهام برای سرمایهگذاران کلان (بالای ۱۰۰ میلیون تومان) ایدههاب درست شده است که آنها را تشویق کند از طریق ایدههاب سرمایهگذاری کنند که میشود به عنوان باشگاه مشتریان به آن نگاه کرد. در انتهای هر سال سرمایهگذارانی که بالای ۵۰۰ میلیون تومان از طریق ایدههاب سرمایهگذاری کرده باشند، نسبت به کل سرمایهگذاری انجام شده توسط کلیه سرمایهگذاران از طریق ایدههاب و اندازه سبد سهام ایدههاب، از این سبد سهم خواهند گرفت. البته ارزش این سبد سهام بر اساس آخرین ارزش گذاری و جذب سرمایه است و در انتهای سال محاسبه میشود.
مهمترین مشکل ورود به بازار ایدههاب: اعتماد و آگاهی
یکی از مهمترین مشکلات ایدههاب برای ورود به بازار عدم اعتماد و عدم آگاهی نسبت سرمایهگذاری جمعی بوده که ایدههاب سعی کرده با برگزاری رویدادهای مختلف، صحبتهای رودررو، کارگاهها، حضور در دانشگاهها، همکاری با صندوقهای سرمایهگذاری و… روی این موضوع کار کند. البته مستقل بودن ایدههاب کمک کرده تا صندوقها و سرمایهگذاران بیشتری بتوانند به آنها اعتماد کنن. البته اعتماد و آگاهی هم به این معنا نیست که تمام کمپینهای ایدههاب موفق خواهد بود، بلکه به این معنی است که ریسک و نحوه سازوکار سرمایه گذاری جمعی درک بشود و افراد با آگاهی به سمت این موضوع بیایند.
تفاوت ایدههاب با پلتفرمهای دیگر
مشهاد یکی از مهمترین تفاوتهای ایدههاب با بقیه پلترفمهای سرمایهگذاری جمعی را هدف ایدههاب برای خروج سرمایهگذار و موسسان میداند. در حالی که به گفته مهشاد پلتفرمهای دیگر بیشتر به دنبال جذب سرمایه هستند تا خروج. به علاوه خدماتی که ایدههاب در راه جذب سرمایه به استارتاپها میدهد شاید کمتر در جای دیگری دیده شود.
اولین کمپین جذب سرمایه ایدههاب هدف جذب ۵.۵ میلیارد تومان برای سه استارتاپ
ایدههاب اولین کمپینهای جذب سرمایه خود را با سه استارتاپ: پیاده با ارزش گذاری ۱۱ میلیارد تومان و سرمایه مورد نیاز ۳ میلیارد تومان، فرش باکس با ارزش گذاری ۱۱ میلیارد تومان و سرمایه مورد نیاز یک میلیارد تومان و آستین با ارزش گذاری ۱۰ میلیارد تومان و سرمایه مورد نیاز ۱.۵ میلیارد تومان شروع کرده است که میتوانید اطلاعات کامل این جذب سرمایه شامل ارزش گذاری، سرمایه مورد نیاز، سرمایهگذارها و تعداد آنها، درصد سهام عرضه شده، مبلغ جذب شده و اطلاعات کامل استارتاپها را در سایت ایدههاب مشاهده کنید.
