آمریکا چگونه با یادگیری ماشین و کلان داده می‌خواهد جلوی دور زدن تحریم نفتی ایران را بگیرد؟

در سال‌های اخیر تعداد ماهواره‌هایی که از سطح زمین تصویر جمع‌آوری می‌کنند به شدت افزایش یافته و تعداد این تصاویر به ۴۰ میلیون تصویر در روز رسیده است. این خبر خوبی برای نفتکش‌های ایرانی نیست.

۶ سال پیش در زمان تحریم‌ها، دریا‌های آزاد مکان خوبی برای نفتکش‌های ایرانی بودند تا از بتوانند تحریم‌ها را دور بزنند. اما پنهان شدن در دریا‌ها سخت‌تر شده است.

متخصصان داده کشتی‌ها را به وسیله ترکیب تصویر برداری زنده از زمین و اطلاعات حمل و نقل ردیابی می‌کنند. آن‌ها با ترکیب این داده‌ها مدل ریاضی از آن درست می‌کنند که به آن آنالیز کلان داده یا یادگیری ماشین می‌گویند.

الگوریتم‌های پیچیده در این مدل‌های ریاضی می‌توانند ردیابی این تمام کشتی‌های جهان را بدون دخالت انسان براحتی انجام دهند. استارتاپ‌های مانند:WINDWARD، TankerTracker و KAYRROS با استفاده از این مدل‌های ریاضی، الگویی از سفر‌ها و فعالیت‌های کشتی‌ها و نفتکش‌ها در اطراف بنادر درست می‌کنند.

هر چه داده‌های بیشتری به این الگوریتم‌ها داده شود پیش بینی رفتار کشتی‌ها دقیق‌تر می‌شود. به طور مثال اگر یک نفتکش از مسیر پیش بینی شده خارج شود سیستم به صورت اتوماتیک آلارم خواهد داد. به همین دلیل مکانیزم‌های گذشته دور زدن تحریم توسط نفتکش‌ها ممکن است الان کار نکند.

در گذشته اگر نفتکشی می‌خواست شناسایی نشود سیستم شناسایی خودکار خود را خاموش می‌کرد یا حتی می‌توانست سیگنال شناسایی خودکار خود را جعل کند. تنها راه شناسایی چنین نفتکش‌هایی مشاهده کردن دائمی آن‌ها است که در حال حاضر با پیشرفت تکنولوژی چه از لحاظ تعداد ماهواره‌ها و چه از لحاظ نرم‌افزار‌ هوشمند و خودکار اجرایی شده است.

با استفاده از تصویربرداری مدرن ماهواره‌ای ‌می‌توان نفتکشی را که تغییر مسیر داده یا سیستم شناسایی خودکار خود را خاموش یا جعل کرده دنبال کرد. حتی می‌توان از اندازه سایه نفتکش میزان وزن بار آن را محاسبه کرد در نتیجه از تخلیه یا بار زدن نفتکش مطمئن شد.

حتی با تکنیک‌های مشابه می‌توان مقدار و ظرفیت مخازن ذخایر نفتی را شناسایی کرد تا بتوان صادرات نفت را ردیابی کرد.

البته کسانی که می‌خواهند تحریم صادرات نفت ایران را دور بزنند راه‌های خود را پیدا می‌کنند. به طور مثال می‌توانند نقاط تاریک را شناسایی کنند که ماهواره‌ها در زمان‌های خاص آن را پوشش نمی‌دهند، سپس سیستم شناسایی خود را خاموش کنند تا در سایت‌های حمل و نقل ببیند که شناسایی شده‌اند یا نه. با اینکه راه‌های دور زدن تحریم سخت‌تر شده با این حال این بازی تازه شروع شده است.